Η πόλη

Ο Δήμος Βόλου είναι δήμος της περιφέρειας Θεσσαλίας με έδρα τον ομώνυμο Βόλο. Η έκταση του Δήμου είναι 387.14 km2 και ο πληθυσμός του 141.675 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2001.

Η σημερινή μορφή του δήμου προέκυψε, με το Πρόγραμμα Καλλικράτης, από την επέκταση του αρχικού δήμου Βόλου με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Ιωλκού, Νέας Αγχιάλου, Αγριάς, Πορταριάς, Νέας Ιωνίας, Αρτέμιδας και Αισωνίας και της Κοινότητας Μακρινίτσας.

Η  ρύπανση και μόλυνση του περιβάλλοντος, η εξάντληση των φυσικών πόρων, η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελούν κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά της περιβαλλοντικής υποβάθμισης που βιώνουμε όλοι σήμερα ως αποτέλεσμα των ρυπογόνων και ενεργοβόρων ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η μεταβολή του κλίματος αποτελεί τη μεγαλύτερη περιβαλλοντική πρόκληση που αντιμετωπίζει ο ανθρώπινος πολιτισμός. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, που οφείλονται στις ανθρώπινες δραστηριότητες, με κύριο το διοξείδιο του άνθρακα από την καύση των ορυκτών καυσίμων και το οποίο είναι υπεύθυνο για τα 2/3 των συνολικών εκπομπών, σημειώνουν ραγδαία αύξηση και απειλούν να αποσταθεροποιήσουν το κλίμα του πλανήτη.

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η αντιστροφή, όσο αυτό είναι δυνατό,  της παραπάνω κατάστασης αποτελεί πια προτεραιότητα των αρχών σε όλα τα επίπεδα. Έτσι η βιώσιμη ή αειφόρος ανάπτυξη συνιστά πρωτεύων στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διατρέχει όλες τις πολιτικές της. Ο ρόλος και η συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στη δημιουργία ενός βιώσιμου αστικού περιβάλλοντος είναι ζωτικής σημασίας και ενθαρρύνεται με όλα τα διαθέσιμα μέσα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ήδη, ένας αυξανόμενος αριθμός ΟΤΑ αναπτύσσει προγράμματα και δράσεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο δήμος Βόλου, που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αστικά συγκροτήματα της χώρας, εδώ και χρόνια έχει συνειδητοποιήσει ότι η αειφορία δεν αποτελεί πια προαιρετική επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη. Έτσι, ακολουθεί μια σταθερή πολιτική που στοχεύει στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων μέσω της βελτίωσης των περιβαλλοντικών συνθηκών που επικρατούν στην περιοχή του Δήμου. Στο πλαίσιο αυτό έχει αναλάβει δράσεις και πρωτοβουλίες που αφορούν στους τομείς της ενέργειας, των αποβλήτων, του νερού, του ατμοσφαιρικού αέρα, των μεταφορών, του πολεοδομικού σχεδιασμού και του αστικού περιβάλλοντος.

Συνοπτικά, περιγράφονται παρακάτω οι κυριότερες δράσεις του δήμου προς αυτό το σκοπό.

1) Συμμετοχή από το 2009 στο πρόγραμμα LIFE+, μαζί με τις Δημοτικές επιχειρήσεις ΔΕΥΑΜΒ, ΑΝΕΒΟ και την εταιρεία περιβαλλοντικών μελετών ΕΠΕΜ Α.Ε., με τις οποίες υλοποίησε και πρόσφατα ολοκλήρωσε ένα συγχρηματοδοτούμενο έργο με τίτλο «Ανάπτυξη Τοπικών Σχεδίων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής  μέχρι το 2020 (CLIM-LOCAL 2020)». Βασικό αντικείμενο του έργου αποτέλεσε η ανάπτυξη εργαλείων και δράσεων που θα χρησιμοποιεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε τοπικό επίπεδο με χρονικό ορίζοντα το 2020.  Συγκεκριμένα, συντάχθηκε Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, το οποίο πέρασε από τη διαδικασία της διαβούλευσης με τους πολίτες και τους τοπικούς φορείς και στη συνέχεια ψηφίστηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης. Ο στόχος Σχεδίου Δράσης για την ευρύτερη περιοχή του Βόλου είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 7% έως το 2020, σε σχέση με τις εκπομπές του 2007, που παράλληλα θα συμβάλλει στον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η οποία συχνά είναι ιδιαίτερα αυξημένη στο κέντρο της πόλης.

Οι βασικοί τομείς – άξονες παρέμβασης για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι οι εξής:

(Α) Κτιριακές υποδομές. Τα μέτρα που αφορούν τα κτίρια αποσκοπούν αφενός στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης (εξοικονόμηση ενέργειας) σε αυτά και αφετέρου στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (π.χ. ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά) ή την αποτελεσματικότερη χρήση ορυκτών καυσίμων (π.χ. συμπαραγωγή). Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις αφορούν (i) το κέλυφος των κτιρίων, (ii) τα συστήματα ψύξης & κλιματισμού, (iii) την παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας, καθώς και (iv) τις νέες κτιριακές υποδομές.

(Β) Μεταφορές. Στον τομέα των μεταφορών έχουν ενταχθεί μέτρα τα οποία επικεντρώνονται σε τρεις επιμέρους άξονες-στόχους: (i) στόλοι οχημάτων του Δήμου και του δημόσιου τομέα που σχετίζονται με αυτόν, (ii) την κατασκευή υποδομών μεταφορών που είναι καταρχήν ευθύνη του Δήμου και (iii) την προτροπή του Δήμου προς τους πολίτες να εφαρμόζουν πρακτικές που μειώνουν τις εκπομπές από τις μετακινήσεις.

(Γ) Ύδρευση και διαχείριση λυμάτων.Ο τομέας αυτός περιλαμβάνει μέτρα τα οποία αφορούν κατά κύριο λόγο τη λειτουργία της ΔΕΥΑΜΒ (εκτός από τα κτίρια και τα οχήματα). Τα μέτρα επικεντρώνονται στο σύστημα υδροδότησης της πόλης, στη λειτουργία της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ) και στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ.

(Δ) Διαχείριση αστικών στερεών αποβλήτων. Ο τομέας περιλαμβάνει μέτρα που εστιάζουν στην αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης χαρτιού και οργανικών. Αυτά είναι τα δύο ρεύματα στόχοι, καθώς ευθύνονται για την έκλυση μεθανίου από τους ΧΥΤΑ. Το μεθάνιο είναι αέριο του θερμοκηπίου.

(Ε) Λειτουργία της πόλης. Σε αυτόν τον τομέα έχουν ενταχθεί μέτρα που στοχεύουν στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για φωτισμό σε δημόσιους χώρους, καθώς και μέτρα που δεν μειώνουν άμεσα τις εκπομπές αλλά τις αντισταθμίζουν (αστική δενδροφύτευση), καθώς τα δέντρα απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Παράλληλα, βελτιώνουν το επίπεδο ζωής στην πόλη και συμβάλλουν έμμεσα στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.

Αποστολή του δήμου για το 2012, στο πλαίσιο του προγράμματος ήταν η βελτίωση της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των εργαζομένων και των κτιρίων του, αλλά και η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών όλων των ηλικιών για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης στα σπίτια τους, στο σχολείο, στους εργασιακούς χώρους, στους δρόμους. Για το σκοπό αυτό:

  • Προμηθεύτηκε οχήματα αντιρρυπαντικής τεχνολογίας για τη Διεύθυνση Καθαριότητας.
  • Υλοποιεί έργα σε κτιριακές εγκαταστάσεις τριών σχολείων ώστε οι ενεργειακές ανάγκες τους για θέρμανση και ψύξη να μειωθούν.
  • Γίνεται αντικατάσταση λαμπτήρων με νέους χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης σε δρόμους πλατείες και σχολεία της πόλης,
  • Σχεδιάστηκε πιλοτική μονάδα κομποστοποίησης για την παραγωγή κομπόστ από τα πράσινα απορρίμματα  του Δήμου. Η λειτουργία της μονάδας αυτής θα έχει πολλαπλό όφελος: η διάρκεια ζωής του ΧΥΤΑ επιμηκύνεται,  εκλύεται λιγότερο μεθάνιο από τον ΧΥΤΑ λόγω της μείωσης των οργανικών απορριμμάτων σ’αυτόν, μειώνεται το κόστος απόθεσης απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ για το Δήμο Βόλου και βεβαίως παράγεται κομπόστ μεγάλης θρεπτικής για τα φυτά αξίας, που θα καλύπτει τις ανάγκες της Διεύθυνσης Πρασίνου για τους χώρους πρασίνου της πόλης.
  • Τοποθετήθηκαν ειδικοί κάλαθοι εσωτερικού χώρου ανακύκλωσης χαρτιού.
  • Τέλος, υλοποιήθηκε σεμινάριο οικολογικής οδήγησης για 40 οδηγούς της Διεύθυνσης Καθαριότητας.
  • Διένειμε έντυπο υλικό και δημιούργησε ραδιοφωνικά σποτ για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στο χώρο του σπιτιού και της εργασίας.
  • Ενημέρωσε τους πολίτες για την οικιακή κομποστοποίηση με έντυπο υλικό αλλά και μέσω του διαδικτύου και μοίρασε δωρεάν 350 κάδους οικιακής κομποστοποίησης.
  • Απευθύνεται στις μικρότερες ηλικίες και συγκεκριμένα στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού. Για το σκοπό αυτό, δημιούργησε, σε συνεργασία με ομάδα εκπαιδευτών, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι για την κλιματική αλλαγή με τίτλο «Αλλάζω για το κλίμα», το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και θα μοιραστεί σε όλα τα παιδιά της έκτης τάξης δημοτικού του Δήμου.

 

2) Υλοποίηση έργων που ενισχύουν τη βιώσιμη αστική κινητικότητα και προωθούν τη χρήση ασφαλών εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης, προς όφελος της χρήσης ποδηλάτου και της πεζοπορίας. Στο πλαίσιο αυτό έχει κατασκευαστεί ένα αρκετά εξαπλωμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της πόλης και ήδη επεκτείνεται κατά μήκος όλου του παραλιακού μετώπου μέχρι τη συνοικία των Αλυκών. Επίσης, υπάρχει, και συνεχώς επεκτείνεται, το δίκτυο των πεζοδρομημένων δρόμων που διατρέχει το κέντρο της  πόλης κατά κύριο λόγο, αλλά και συνδέει μεταξύ τους ελεύθερους χώρους και δημόσια κτίρια (πλατείες, αθλητικά κέντρα κ.ά.).

3) Κατασκευή νέων πλατειών και ανάπλαση υφιστάμενων κοινόχρηστων χώρων, με στόχο τόσο την αύξηση και αναβάθμιση των ελεύθερων χώρων όσο και του πρασίνου σε όλες τις πολεοδομικές ενότητες. Σε όλα τα έργα γίνεται προσπάθεια χρήσης στοιχείων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (π.χ. φωτοβολταϊκά). Μάλιστα, έχουν ήδη υποβληθεί για χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ έργα που αφορούν στην κατασκευή πλατειών και ανάπλαση περιοχών του δήμου με βιοκλιματικό σχεδιασμό, τα οποία θα συμβάλλουν άμεσα τόσο στη βελτίωση του μικροκλίματος και όσο και της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα των περιοχών αυτών.

4) Ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών κτηρίων (κυρίως σχολείων) μέσω παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας. Επίσης, αναμένεται η έγκριση από το ΚΑΠΕ της δημιουργίας πράσινων δωμάτων σε τρία σχολεία και σε δύο κτίρια διοίκησης.

5) Καθημερινές μετρήσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο κέντρο της πόλης.

6) Εφαρμογή συστήματος ανακύκλωσης απορριμμάτων.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν μια ενδεικτική περιγραφή των δράσεων του δήμου με στόχο την προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος, διασφαλίζοντας υψηλή ποιότητα ζωής στους κατοίκους της περιοχής και ταυτόχρονα ενισχύοντας την ανάπτυξη πράσινης συνείδησης σε όλους τους πολίτες.

Επάξια, λοιπόν, θα μπορούσε ο δήμος Βόλου να χαρακτηριστεί «Πράσινη Πόλη», αφού έμπρακτα αποδεικνύει ότι βασική του επιδίωξη είναι η δημιουργία ενός βιώσιμου αστικού περιβάλλοντος.